Sociale Clausules In Brussel

Maak van uw openbare aanbestedingen hefbomen voor professionele inschakeling !

Juridische rubriek

Juridische rubriek - Het voorbehouden van opdracht


Artikel 22 van de wet van 15 juni 2006 betreffende overheidsopdrachten voor werken, leveringen en diensten hanteert het principe dat deze opdrachten kunnen worden voorbehouden aan beschutte werkplaatsen, of onder de drempelvoorwaarde van Europese aanbesteding, aan sociale inschakelingsondernemingen. Deze bepaling betreft de toegang tot de aanbesteding, zonder van invloed te zijn op het geheel van regels betreffende het passeren en uitvoeren van openbare aanbestedingen..



De toegangsreservatie

Artikel 22 van de wet van 15 juni 2006 betreffende de overheidsopdrachten en bepaalde opdrachten voor werken, leveringen en diensten hanteert het principe dat overheidsopdrachten kunnen worden gereserveerd, en dit in volgende bewoordingen: “§ 1. Een aanbestedende overheid kan, overeenkomstig de beginselen van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, de toegang tot de gunningsprocedure reserveren voor sociale werkplaatsen of de uitvoering ervan reserveren in het kader van programma’s voor beschermde arbeid indien de meerderheid van de betrokken werknemers personen met een handicap zijn die wegens de aard of de ernst van hun handicap geen beroepsactiviteit in normale omstandigheden kunnen uitoefenen.
De aankondiging van opdracht of, bij ontstentenis daarvan, een ander opdrachtdocument moet deze toegangsreservatie vermelden.
§ 2. Wanneer een opdracht het bedrag voor Europese bekendmaking niet bereikt, kan een aanbestedende overheid, overeenkomstig de beginselen van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, de toegang tot de gunningsprocedure reserveren voor sociale inschakelingsondernemingen.
Met sociale inschakelingsonderneming wordt bedoeld de onderneming die voldoet aan de voorwaarden van artikel 59 van de wet van 26 maart 1999 betreffende het Belgische actieplan voor de werkgelegenheid 1998 en houdende diverse bepalingen, of die aan gelijkaardige voorwaarden voldoet in het land van oorsprong van de kandidaat of inschrijver.”



Positieve discriminatie

Artikel 22 voert een regeling in die als positief discriminerend wordt beschouwd ten gunste van twee categorieën van ondernemingen die in België op maatschappelijk vlak actief zijn. Deze bepaling voorziet immers dat een aanbestedende overheid de deelname aan een procedure voor de gunning van een overheidsopdracht kan reserveren voor:

- ondernemingen voor aangepast werk of “beschutte werkplaatsen” (artikel 21, § 1);
- sociale inschakelingsondernemingen in de zin van artikel 59 van de wet van 26 maart 1999 betreffende het Belgische actieplan voor de werkgelegenheid 1998 en houdende diverse bepalingen (of die aan gelijkaardige voorwaarden voldoen in het land van oorsprong van de kandidaat of inschrijver) (artikel 21, § 2).

De toegangsreservatie ten gunste van beschutte werkplaatsen is dus een preferentiële regeling die voor alle opdrachten - zowel op nationaal als Europees niveau - geldt en die bijdraagt aan de (her)inschakeling van gehandicapten op de arbeidsmarkt. Met andere woorden, deze opdrachten mogen in geen geval uitsluitend worden gereserveerd voor Belgische beschutte werkplaatsen en het zou in theorie mogelijk zijn dat vergelijkbare ondernemingen van andere lidstaten aan dergelijke opdrachten kunnen deelnemen (in het hypothetische geval dat de opdracht in kwestie het voorwerp uitmaakt van een Europese bekendmaking).

Beschutte werkplaatsen zijn ondernemingen die erkend zijn in het kader van:
- het besluit van de Vlaamse Regering van 17 december 1999 tot vaststelling van de erkenningsvoorwaarden van de beschutte werkplaatsen;
- het decreet van de Vlaamse Gemeenschap van 14 juli 1998 inzake sociale werkplaatsen;
- het besluit van de Waalse Regering van 7 november 2002 betreffende de voorwaarden van erkenning en subsidiëring van de bedrijven voor aangepast werk;
- het decreet van de Franse Gemeenschapscommissie van 4 maart 1999 betreffende de sociale integratie van de gehandicapten en hun inschakeling in het arbeidsproces.

De ondernemingen voor aangepast werk van de Duitstalige Gemeenschap zijn op hun beurt erkend in het kader van de wet van 16 april 1963 betreffende de sociale reclassering van de minder-validen.

Overigens zij opgemerkt dat het eveneens mogelijk is om “de uitvoering van opdrachten te reserveren” in het kader van deze beschermde tewerkstellingsprogramma’s.

Wat de reservatie ten gunste van sociale inschakelingsondernemingen betreft, dient er evenwel onder de aandacht te worden gebracht dat deze specifieke regeling enkel kan worden toegepast:
- voor overheidsopdrachten die het bedrag voor de Europese bekendmaking niet bereiken;
- overeenkomstig de beginselen van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie. Deze regeling mag niet tot gevolg hebben dat er rechtstreeks of onrechtstreeks tussen de kandidaten of de inschrijvers wordt gediscrimineerd (deze ondernemingen zullen moeten voldoen aan de door de aanbestedende overheid vastgelegde vereisten inzake economische, financiële en technische capaciteiten voor zover kwalitatieve selectiecriteria noodzakelijkerwijs moeten worden geformaliseerd), mag geen ongerechtvaardigde beperkingen voor de uitwisselingen tot gevolg hebben en mag niet tot gevolg hebben dat de beginselen van gelijke behandeling en transparantie worden geschonden.



Onverminderd de regels betreffende de gunning en de uitvoering van overheidsopdrachten

Ten slotte moet er onderstreept worden dat dit principe uitsluitend betrekking heeft op de toegang tot de overheidsopdracht. Alle regels betreffende de gunning en de uitvoering van overheidsopdrachten zullen dus volgens de gevolgde procedure moeten worden toegepast.



Yves CABUY
Directie Lokale Overheidsopdrachten
Brussel Plaatselijke Besturen
ycabuy@sprb.brussels.be