Sociale Clausules In Brussel

Maak van uw openbare aanbestedingen hefbomen voor professionele inschakeling !

Juridische rubriek

Juridische rubriek - De nieuwe wet op de overheidsopdrachten : kansen voor de ondernemingen uit de sociale inschakelingseconomie

DE NIEUWE OVERHEIDSOPDRACHTENWET BIEDT MOGELIJKHEDEN VOOR DE SOCIALE INSCHAKELINGSECONOMIE. TEKST VAN CONCERT’ES, HET OVERLEGPLATFORM VAN DE REPRESENTATIEVE ORGANISATIES UIT DE SOCIALE ECONOMIE.

Sébastien Pereau, Secretaris-generaal van Concert’ES

Het voornaamste element waarop we in dit verband kunnen wijzen in de overheidsopdrachtenwet die in juli 2017 werd aangenomen, is het voorbehouden van opdrachten aan sociale werkplaatsen en aan ondernemers die de maatschappelijke en professionele integratie van gehandicapten of kansarmen tot hoofddoel hebben, mits ten minste dertig procent van de werknemers van deze werkplaatsen, ondernemingen of programma’s gehandicapte of kansarme werknemers zijn.

Een nieuwigheid? Niet noodzakelijk. Het principe van het voorbehouden van opdrachten was al mogelijk onder de drempelwaarden voor Europese bekendmaking, voor ondernemingen uit de sociale inschakelingseconomie; en boven de drempelwaarden voor Europese bekendmaking, voor de ondernemingen voor aangepast werk.

Wat verandert er dus met deze nieuwe wet?

-  Het feit dat de federale wet veel meer steunt op de gewestelijke systemen betreffende de sociale inschakelingseconomie. Door de formulering van de Europese richtlijn over te nemen laat de federale wet immers ’vrije hand’ aan de gewesten, zoals ook blijkt uit de parlementaire besprekingen over dit punt [1] ;

-  Het feit dat er geen onderscheid meer is tussen opdrachten onder de drempelwaarden voor Europese bekendmaking en die boven de drempelwaarden voor Europese bekendmaking is een opmerkelijke verandering. Dus terwijl opdrachten voor bouwwerken die aan Europese bekendmaking zijn onderwerpen te groot zijn voor de Brusselse ondernemingen uit de sociale inschakelingseconomie, liggen de drempelwaarden voor Europese bekendmaking voor dienstenopdrachten lager en kan het gaan om opdrachten waar ondernemingen uit de sociale inschakelingseconomie wel aanwezig kunnen zijn;

-  Deze uitbreiding van het aantal opdrachten die voorbehouden zouden kunnen worden voor de sociale inschakelingseconomie is in theorie nog veel ruimer, aangezien ze ook toegepast kan worden in andere Europese landen! En wanneer het gaat om opdrachten met Europese bekendmaking kunnen Belgische en in het bijzonder Brusselse ondernemingen uit sociale inschakelingseconomie een offerte indienen voor voorbehouden opdrachten in andere Europese landen;

-  Voor de aanbestedende overheden kan dat in theorie inhouden dat het voorbehouden van opdrachten boven de Europese drempelwaarden voor de sociale inschakelingsondernemingen moeilijker beheersbaar wordt. Als een buitenlandse organisatie zich kandidaat zou stellen, zal er immers nagegaan moeten worden of die organisaties wel degelijk beantwoorden aan de voorwaarden voor het voorbehouden [2]. In dat laatste geval wordt aangeraden bevestiging te vragen op het adres "socialeclausule@actiris.be".

Hoe zit het in de praktijk?

In de praktijk verandert er voor de aanbestedende overheid niets aan de essentie van de zaak. Een geslaagd voorbehouden van een opdracht begint met een goede voorbereiding:

-  Bepaal nauwkeurig de behoefte en verwoord die in een correct opgesteld bestek;

-  Het is niet langer nodig je af te vragen of je al dan niet boven of onder de drempelwaarde voor Europese bekendmaking zal vallen om te bepalen voor welke ondernemingen de aanbestedende overheid zijn opdracht wil voorbehouden;

-  Vooraleer te beslissen een opdracht voor te behouden, heeft de aanbestedende overheid er evenwel belang bij zich ervan te vergewissen dat de ondernemingen uit de sociale inschakelingseconomie de opdracht kunnen uitvoeren. Het voorbehouden van een opdracht voor de sociale inschakelingseconomie heeft geen zin als geen enkele onderneming een offerte kan indienen;

-  Bij het formuleren van het voorbehouden steun je best op gewestelijke erkenningen (inschakelingsonderneming, beschutte werkplaats, CISP – EFT …) en bij opdrachten boven de drempelwaarden voor Europese bekendmaking vermeld je best de kenmerken voor de gewestelijke erkenningen. De gewestelijke erkenningen worden immers gecontroleerd op de hoofdvoorwaarden die in de richtlijn worden opgesomd (de maatschappelijke en professionele integratie van kansarme werknemers tot doel hebben; een definitie van wat kansarme werknemers zijn; een percentage tewerkgestelde of opgeleide kansarme werknemers; de berekeningswijze voor dit percentage tewerkgestelde of opgeleide kansarme werknemers, ...); deze elementen vermelden zal eventuele Europese ondernemers in staat stellen hun argumenten voor te bereiden die aantonen dat zij aan gelijkaardige voorwaarden beantwoorden.

Voor de ondernemingen uit de sociale inschakelingseconomie die aan voorbehouden procedures deelnemen, verandert er niets: ze moeten nog altijd aantonen dat ze beantwoorden aan de voorwaarden voor het voorbehouden (door hun erkenning voor te leggen) en dat ze over de vereiste competenties beschikken om de opdracht tot een goed einde te brengen (financieel draagvermogen, eventuele toegangen tot het beroep, eventuele bouwerkenningen in de beoogde klassen, ...).

Samengevat: de nieuwe wet op de overheidsopdrachten (en bij uitbreiding de nieuwe richtlijn) biedt een dubbele kans voor de ondernemingen uit de sociale inschakelingseconomie. Het potentiële aantal voorbehouden opdrachten waarop ondernemingen uit de sociale inschakelingseconomie zouden kunnen inschrijven kan zowel in België als in het buitenland toenemen; en de aanbestedende overheden van hun kant moeten de kenmerken van de ondernemingen voor wie de opdracht is voorbehouden zo duidelijk mogelijk formuleren om daarna de kandidaturen objectief te kunnen behandelen. Daartoe wordt aangeraden zo vroeg mogelijk contact op te nemen met de cel Sociale Clausules bij Actiris op het adres "socialeclausule@actiris.be".

[1Zie parlementair document - DOC 54 1541/001 – p. 42 "De aanbesteder kan verwijzen naar de in zijn Gewest of Gemeenschap gekende terminologie. Zo kan bijvoorbeeld verwezen worden naar een bepaald type van werkplaats, voor zover dit type wettelijk omkaderd is (decreet of ordonnantie)."

[2Zie parlementair document - DOC 54 1541/001 – p. 42 "Sowieso moeten werkplaatsen, ondernemers en programma’s die beantwoorden aan gelijkwaardige voorwaarden aanvaard worden. Op die wijze wordt gegarandeerd dat werkplaatsen, ondernemers of programma’s uit andere lidstaten of Deelstaten niet uitgesloten worden."