Sociale Clausules In Brussel

Maak van uw openbare aanbestedingen hefbomen voor professionele inschakeling !

En elders?

De sociale clausules in Wallonië geven met name de opleiding tot beroepen in de bouwsector een duwtje in de rug!


IN 2013 WERD ROND HET DÉPARTEMENT DU DÉVELOPPEMENT DURABLE VAN DE WAALSE OVERHEIDSDIENST EEN PROJECT OPGEZET OM EEN WAALS NETWERK VAN FACILITATORS VOOR DE SOCIALE CLAUSULES OP TE BOUWEN. DIT NETWERK ZET ZICH IN OM CLAUSULES DIE PRAKTISCHE BOUWOPLEIDINGEN IN DE HAND WERKEN BIJ DE WAALSE AANBESTEDENDE OVERHEDEN TE PROMOTEN.


Het doel van het project is om de aanbestedende overheden en de bedrijven ertoe aan te zetten oog te hebben voor de sociale doelstellingen van duurzame ontwikkeling in de opdrachten voor aanneming van werken (gebouwen) door sociale clausules in de overheidsopdrachten op te nemen. Deze sociale clausules zijn verplicht voor bepaalde opdrachten die door de Société Wallonne du Logement worden gesubsidieerd en worden (via een omzendbrief) sterk aangemoedigd voor alle Waalse overheidsopdrachten voor werken aan gebouwen.

De Service Public de Wallonie, de Société Wallonne du Logement, SAW-B, de Confédération de la Construction Wallonne (CCW), de Union Wallonne des Architectes en de Union des Villes et des Communes de Wallonie hebben in 2013 en begin 2014 hard gewerkt aan de opstelling van standaardclausules (en de bepaling van de controlemodaliteiten) en de ontwikkeling van tools voor aanbestedende overheden en bedrijven.

Het netwerk van facilitators stelt drie soorten sociale clausules voor:

  • de opdracht voorbehouden aan beschutte werkplaatsen of ondernemingen in de sociale economie, wat betekent dat de opdrachtprocedure uitsluitend openstaat voor ondernemingen die aan de toelatingsvoorwaarde voldoen;
  • de sociale opleidingsclausule, die de opdrachtnemer ertoe verbindt om tijdens de uitvoering van de opdracht werkzoekenden, leerlingen, stagiairs of lerenden op te leiden;
  • de flexibele sociale clausule, die de opdrachtnemer de keuze laat om hetzij zelf opleidingsacties te ondernemen door stagiairs in dienst te nemen, hetzij een deel van de opdracht uit te besteden aan één of meerdere sociale-inschakelingsondernemingen, of een combinatie van beide. Als de opdrachtnemer ervoor kiest om de clausule geheel of gedeeltelijk d.m.v. opleidingsacties uit te voeren, dan gelden hiervoor de modaliteiten van de sociale opleidingsclausule.

De opstelling en organisatie van de sociale opleidingsclausule gebeurde in nauwe samenwerking met de Forem. Het IFAPME, de Federatie Wallonië-Brussel en het Fonds voor de Vakopleiding in de Bouwnijverheid werden eveneens geraadpleegd. Een aantal opleidingsvoorzieningen werden aldus formeel geschikt bevonden voor de uitvoering van de clausule.

Er werd een berekening van de stagekosten gemaakt (gemiddeld loon van een stagiair, vergoeding van de verplaatsingskosten, verzekering, werkkledij enz.) op basis waarvan voor elke opleidingsvoorziening een forfaitair uurloon werd bepaald. Op die manier kan de aanbestedende overheid de maximumkost van de arbeidsplaats “sociale clausule” in haar bestek vastleggen. Hierdoor weet zij op voorhand hoeveel zij maximaal voor de sociale clausule aan de opdrachtnemer zal moeten terugbetalen en kan ook worden vermeden dat de arbeidsplaats sociale clausule bij de analyse van de offertes een concurrentiecriterium vormt en dat de opleidingsvoorzieningen met elkaar gaan concurreren (de ondernemingen zouden ertoe verleid kunnen worden om systematisch de goedkoopste voorzieningen te kiezen).

De aannemende onderneming wordt bij de organisatie van de sociale clausule bijgestaan door een facilitator sociale clausules “ondernemingen” ondergebracht bij de CCW. Deze facilitator onderzoekt welke opleidingsvoorzieningen het meest geschikt zijn om de clausule te kunnen uitvoeren rekening houdende met het soort bouwplaats, de in het bestek vermelde opleidingsinspanning, de behoeften van de onderneming en de beschikbare stagiairs. De facilitator biedt de onderneming praktische begeleiding bij het zoeken van stagiairs en neemt hiervoor indien nodig rechtstreeks contact op met de opleidingsoperatoren. De aannemende onderneming kan haar bestaande opleidingsinspanningen ook valoriseren door haar stagiair(s) voor de uitvoering van de opdracht in te schakelen.

Het systeem staat nog in zijn kinderschoenen. De eerste bestekken met één van de drie standaardclausules werden onlangs gegund en de clausules worden momenteel uitgevoerd. Het is nog een beetje te vroeg om het systeem te evalueren, maar een aantal elementen kunnen wel al naar voren worden gebracht. Allereerst worden deze clausules meestal positief door de opdrachtnemers onthaald, ongeacht de grootte van de onderneming. Van hun kant kiezen de aanbestedende overheden ofwel voor de sociale opleidingsclausule, ofwel voor de flexibele sociale clausule. Over de voorbehouden opdrachten is momenteel slechts weinig informatie beschikbaar (hun traceerbaarheid moet worden verbeterd). De eerste uitgevoerde clausules tonen aan dat de flexibele clausule nuttig is om de opdrachtnemers in staat te stellen de sociale clausule volledig uit te voeren. De combinatie van opleiding en uitbesteding aan inschakelingsondernemingen maakt immers dat de clausule makkelijker te realiseren is. Wordt vervolgd!

Het netwerk van facilitators onderwerpt de opname van sociale clausules in de opdrachten voor aanneming van werken aan gebouwen en de uitvoering van deze clausules aan een permanente evaluatie en blijft regelmatig samenkomen. Dit project vormt een bevoorrechte hefboom voor de vakopleiding voor de beroepen in de bouwsector!



Natacha Vinckenbosch
SPW, Département Développement Durable