Sociale Clausules In Brussel

Maak van uw openbare aanbestedingen hefbomen voor professionele inschakeling !

Alle nieuwtjes

Alle nieuwtjes - De steun van de Europese Commissie voor sociale ondernemingen vanuit het oogpunt van overheidsopdrachten



IN EEN VIDEO DIE ZE IN FEBRUARI 2016 PUBLICEERDE, GEEFT DE EUROPESE COMMISSIE UITING AAN HAAR RESOLUUT POSITIEVE VISIE OP HET SOCIALE ONDERNEMERSCHAP. HAAR STEUNBELEID KRIJGT VORM IN HET PROGRAMMA SOCIAL BUSINESS INITIATIVE.






De Brusselse sociale inschakelingsonderneming Cannelle (zie ons artikel), goed gekend in de horecasector, werd mooi in de kijker geplaatst in een video die de Europese Commissie twee jaar geleden publiceerde. De Commissie communiceerde daarin, via het voorbeeld van dit PIOW, haar visie op de sociale economie en op de noodzaak die zij ziet om deze alternatieve manier van ondernemen op Europees niveau te ondersteunen.
Hoe wil de Commissie concreet de sociale ondernemingen ondersteunen, en meer in het bijzonder: welke aanbevelingen en acties beoogt ze voor hun toegang tot overheidsopdrachten?










"De Europese Commissie ondersteunt het sociaal ondernemerschap stevig "


Deze video voor het grote publiek leert ons dat de grote kracht van de sociale economie volgens de Europese Commissie vervat zit in haar doelstelling: de sociale, maatschappelijke en milieugebonden meerwaarde krijgt er de voorkeur, en niet het maken van winst voor de eigenaars of aandeelhouders van de firma. De sociale economie draagt zo bij tot intelligente, duurzame en inclusieve groei. Ze vormt de kern van een maatschappelijk ecosysteem en biedt aankopers die oog hebben voor ethische samenhang een duurzaam en sociaal verantwoord aanbod van producten en diensten.


De firma Cannelle is een mooi voorbeeld van inclusie: de onderneming uit de sociale inschakelingseconomie biedt werklozen de kans om tijdens hun arbeidscontract de beginselen van het horecavak te leren. Via die overgang konden bijna alle werknemers een vaste job vinden op de traditionele arbeidsmarkt.





Michel Catinat [1] herinnert eraan dat de "sector" van de sociale economie zeker niet te veronachtzamen is, want hij is goed voor liefst 10% van het Europese BBP. Vanuit puur economisch oogpunt benadrukt hij de voorbeeldige stabiliteit van de sector, die crisissen succesvoller doorstaat dan firma’s uit de "traditionele" economie. Meer nog: hij draagt bij tot de economische ontwikkeling door jobs te creëren maar ook door sociale problemen op te lossen. Het is dus van wezenlijk belang deze sector te ondersteunen.


Die Europese steun, vertelt ons dhr. Catinat, is erg concreet, omdat hij begeleid wordt door een expertengroep (GECES) die uit het werkveld komt en die concrete, werkbare voorstellen formuleert voor de Commissie. Deze expertengroep zag het daglicht in de nasleep van het Social Business Initiative, een steunprogramma voor sociaal ondernemerschap dat de Commissie op 25 oktober 2011 aannam.




Wat doet de Europese Commissie nog voor het sociale ondernemerschap, naast communiceren?


Het Social Business Initiative, in het Nederlands "Initiatief voor sociaal ondernemerschap. Bouwen aan een gezonde leefomgeving voor sociale ondernemingen in een kader van sociale economie en innovatie", bevestigt de noodzaak om de "sociale markteconomie met groot concurrentievermogen" te steunen.


Gelet op de vaststelling dat het groeipotentieel van het model van de sociale ondernemingen op de interne markt onderbenut blijft, wijst het initiatief op een aantal hindernissen waarop dergelijke bedrijven botsten en stelt het een actieplan met drie punten voor: een betere toegang tot financiering, een grotere zichtbaarheid voor het sociaal ondernemerschap en de uitbouw van een gunstige juridische context.


Dat derde punt bekijkt de toegang van de sociale ondernemingen tot de overheidsopdrachten, die nog te moeilijk blijkt ondanks de gunstige richtlijnen rond overheidsopdrachten. Vooruitlopend op de hervorming van de overheidsopdrachten wordt een betere aanwending van "kwaliteit bij het gunnen van de opdrachten" bepleit alsook het bestuderen van "hoe er rekening kan worden gehouden met de werkomstandigheden van de personen die de goederen en diensten produceren die het voorwerp vormen van de opdracht".




De aanbevelingen van de GECES in verband met overheidsopdrachten


Het Social Business Initiative heeft een overleggroep met diverse partners over het sociale ondernemerschap op poten gezet om de vooruitgang van zijn maatregelen te onderzoeken. De Expertengroep van de Commissie over het sociaal ondernemerschap (GECES) kreeg in 2011 een mandaat voor zes jaar. In de groep zetelen vertegenwoordigers van de Europese landen, van de lokale overheden, van de representatieve organisaties van het sociaal ondernemerschap, van de bank- en financiële sector, alsook uit het universitaire en academische milieu. De groep stelde een verslag op over de sociale ondernemingen en de sociale economie, dat verscheen op 14 oktober 2016 ("Report on social enterprises and the social economy"), dat 13 erg concrete aanbevelingen formuleert voor de Commissie.


De negende aanbeveling betreft in het bijzonder de toegang van de sociale ondernemingen tot overheidsopdrachten. Ze bepleit dat de overheidsaankopers in hun offerteoproepprocedures beter gebruik maken van de nieuwe wet op de overheidsopdrachten en er sociale overwegingen in opnemen, met inbegrip van het voorbehouden van opdrachten, met het oog op de sociale en professionele integratie van kansarmen en personen met een handicap.


De groep verzoekt de Commissie de handleiding "Buying Social" die van 2011 dateert bij te werken, en voorbeelden van goede praktijken te bundelen die concreet toegepast kunnen worden in de lidstaten. Die goede praktijken inzake sociaal verantwoorde overheidsopdrachten zouden jaarlijks opgelijst en gevaloriseerd moeten worden. Het resultaat van die monitoring zou wijd verspreid moeten worden binnen de Europese Unie.


Volgens de GECES moet de Commissie het voorbeeld geven en de sociaal verantwoorde principes toepassen in haar eigen offerteoproepen. De Commissie zou onder andere een bepaald percentage van haar opdrachten kunnen voorbehouden (cf. art. 20 van de nieuwe richtlijn overheidsopdrachten) voor economische operatoren die de economische en sociale integratie van kansarmen of personen met een handicap als missie hebben. De andere Europese instellingen zouden hetzelfde moeten doen.


De Commissie en de lidstaten worden voorts verzocht bewustmakingsprogramma’s op te zetten voor de contractsluitende overheden, om hen te informeren over de mogelijkheden om sociale clausules op te nemen in de overheidsopdrachten. Die opleidingsacties zouden het onder andere hebben over de noodzaak om rekening te houden met het principe van de verhouding tussen kwaliteit en prijs, en niet enkel het criterium van de laagste prijs te hanteren.


Bijzondere aandacht moet uitgaan naar kleine bedrijven en het achterhalen van de beste praktijken om hen optimale kansen te geven. Zo zouden, als het haalbaar is, de lidstaten de deelname van organisaties uit het middenveld en sociale ondernemingen aan overheidsopdrachten moeten vergemakkelijken door de opdrachten te gunnen in percelen.


Tot slot zou een netwerk van "contactpersonen overheidsopdrachten" opgericht moeten worden om goede praktijken te verspreiden, ervaringen te delen of praktijken te onderzoeken tussen gelijkwaardige partners.




Na de aanbevelingen moet actie volgen


In de loop van 2017 hebben verschillende diensten van de Commissie het verslag van de GECES en een aantal acties vertaald, en gaven ze een informele taskforce de opdracht ze te implementeren. Tijdens de twaalfde meeting van de GECES op 27 april 2017 stelde Ulla Engelmann [2] de prioritaire acties voor die de taskforce selecteerde in verband met de toegang van sociale ondernemingen tot overheidsopdrachten.


De prioriteit van de taskforce gaat naar een EU-project inzake een opleidingsprogramma voor openbare aankopers. Doel is bij te dragen aan de implementatie van de nieuwe overheidsopdrachtrichtlijnen en aan de zelfbeschikking van de aankopers op het vlak van verantwoorde overheidsopdrachten.


Het bijwerken van de handleiding "Buying Social" uit 2011 staat op de agenda voor 2018, alsook bewustmakingsacties binnen de Commissie omtrent de sociale clausules in overheidsopdrachten, om zo sociaal verantwoorde Europese overheidsopdrachten aan te moedigen.


In een interview met Chorum [3] benadrukt Ulla Engelmann dat de beste hefboom voor aanbestedende overheden inzake sociaal verantwoorde overheidsopdrachten erin bestaat op relevante wijze de nieuwe overheidsopdrachtenrichtlijnen te implementeren, die veel mogelijkheden scheppen om sociale clausules te hanteren in de offerteoproepprocedures. Er is een wervingsprocedure opgestart voor contractant die de taak zal krijgen in de lidstaten seminaries voor te bereiden over dit aspect van de nieuwe regelgeving. "We denken in de loop van 2018 met deze opleidingen te beginnen", leert ze ons.




Samengevat: de conclusies van de vele jaren werkzaamheden die vanaf 2011 zijn opgestart zouden in de loop van dit jaar effecten moeten sorteren. Uit de ambitieuze aanbevelingen van de GECES heeft de taskforce momenteel de valorisatie van de bestaande instrumenten gekozen (bijwerken van de handleiding Buying Social en opleidingsprogramma voor de implementatie van de nieuwe overheidsopdrachtenrichtlijnen). Concreet, op het Brusselse werkterrein, zien de ondernemingen uit de sociale inschakelingseconomie nog niet de inspanningen die de Commissie leverde voor de toegankelijkheid van overheidsopdrachten. We hopen dat de sensibiliseringsinspanningen van de taskforce de Europese Commissie er effectief zullen toe aanzetten het goede voorbeeld te geven en een samenhangende strategie op te zetten om haar opdrachten duurzaam te maken.





[1Michel Catinat, voormalig hoofd administratieve eenheid clusters, sociale economie en ondernemerschap (DG GROW)

[2Ulla Engelmann, hoofd administratieve eenheid clusters, sociale economie en ondernemerschap (DG GROW)

[3Ziekenfonds Chorum, Les actions de la commission européenne pour l’économie sociale en 2017-2018, in Note d’actualité européenne, maart 2018 (in samenwerking met Pour la Solidarité).